Wielokulturowosc w środowisku pracy

Multicultural Work Environment
Polscy pracownicy docierają obecnie wszędzie na świecie, wykonując pracę często w bardzo egzotycznych i odmiennych kulturowo rejonach. Są zmuszeni wówczas do odnalezienia się w nowych, odmiennych realiach, funkcjonując (również po pracy) w innej kulturze. Na co dzień przyzwyczajeni jesteśmy do w miarę jednolitego środowiska kulturowego, które jest charakterystyczne dla Polski.

Kultura w psychologii międzykulturowej „rozumiana jest jako system wartości, norm i skryptów zachowań, charakterystycznych dla poszczególnych grup i narodów, przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Wartości, w tym przypadku oznaczają to, co jest powszechnie uważane za ważne i wartościowe, normy wskazują kierunek podejmowanych decyzji i zachowań”[1].

Doświadczenia spotkania z inną kulturą nie zawsze prowadzi do sytuacji, która sprzyja wzajemnemu poznaniu. Podejście międzykulturowe to podejście do „wyjaśniania prawd i zasad kierujących zachowaniami ludzi. Polega ono na analizowaniu tych zachowań w różnych kontekstach kulturowych”[2].

Zakłady pracy zatrudniają pracowników pochodzących z różnych kultur. Aby móc odnaleźć się w odmiennych kulturowo warunkach, należy w pierwszej kolejności wyzbyć się egocentryzmu kulturowego. Jest to zjawisko występujące powszechnie i wydawałoby się, że nie ma nic złego w tym, że widzimy tylko piękno swojego kraju i swojej kultury. Postawa taka nie sprzyja poznawaniu innych kultur.

Uczestnicy projektu „Model praktyk zawodowych w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych w Sulechowie opracowany w oparciu o doświadczenia partnera z Hiszpanii” pierwszy krok w kierunku pozbycia się egocentryzmu kulturowego wykonali biorąc udział w warsztatach kulturowych. Miały one na celu przybliżenie innych kultur, a w szczególności kultury Hiszpanii. Była to okazja do uświadomienia sobie, że istnieją inne kultury. Wśród młodego pokolenia spotykana jest często gotowość do wyjazdu z kraju. Na pytanie: „co wiesz o kulturze kraju, do którego się wybierasz?, najczęściej pada odpowiedź bardzo uboga w konkretną wiedzę. Osoby deklarujące gotowość do wyjazdu, zamiast rzetelnie przygotować się do przyszłych wyzwań, przyjmują, że „jakoś to będzie”. Uważają, że wystarczy jak sobie „poczytają trochę” o celu swojego wyjazdu.

Taka postawa często skutkuje doznaniem szoku kulturowego. Natomiast osoba doświadczająca szoku kulturowego z oczywistych powodów nie może być dobrym, wydajnym pracownikiem. Sytuacja taka powoduje, że pracownik nie rozwija się i nie czerpie z innej kultury niczego dla siebie. Bardziej podatne na zjawisko szoku kulturowego są osoby zamknięte, niedojrzałe, którym brakuje samoświadomości. Efektem tego zjawiska może być załamanie nerwowe, przyspieszony powrót do kraju i rezygnacja z pracy. Każdy wyjeżdżający za granicę pracownik doznaje szoku kulturowego. Jednak zależnie od charakteru, wcześniejszych doświadczeń i stopnia przygotowania do wyjazdu różne jest jego natężenie u poszczególnych osób.

W czasie prowadzonych warsztatów z przygotowania kulturowego uczestnicy pracowali nad wyrobieniem u siebie postawy otwartości, akceptacji, powstrzymywania się od oceniania i wartościowania wszystkiego, co widzą. Eliminowanie w zachowaniach uczestników skłonności do przyklejania etykietek i komentarzy (np., że coś jest „dziwne”, ktoś „głupi”, „nic nie rozumie”) doprowadziło do  postrzegania, że inne zachowanie jest po prostu „inne” niż nasze.

Postrzeganie odmienności w taki sposób pozwala spojrzeć na daną kulturę z szerszej perspektywy. Motywuje  do zgłębienia o niej wiedzy, aby móc ją zrozumieć. Z wielu prowadzonych badań wynika, że osoba z doświadczeniem międzykulturowym jest lepszym pracownikiem, liderem, skuteczniej się komunikuje i jest otwarta na innych.

Większość uczestników praktyk zawodowych w Hiszpanii po powrocie przyznawało, że poprzez udział w nich pokonało swoje dotychczasowe ograniczenia, słabości, odrzuciło uprzedzenia. Również hiszpańska młodzież odbywająca w Polsce trzy miesięczne praktyki zawodowe deklarowała, że poznali kraj, który dotychczas postrzegali zupełnie inaczej. Przyznawali, że posiadana do tej pory wiedza w tym zakresie nie była wyczerpująca.

Udział w praktykach zagranicznych beneficjentów projektu nie tylko pozwolił zdobyć doświadczenie i umiejętności zawodowe, ale również dał szanse na poznanie siebie w funkcjonowaniu wielokulturowym w miejscu pracy i miejscu zamieszkania. Dla wielu tych młodych ludzi była to pierwsza taka szansa przynosząca bardzo istotną wiedzę w ich życiu.

 Ewa Helińska- doradca zawodowy

 


[1]              red. M. Lipińska, Warsztaty kompetencji międzykulturowych- podręcznik dla trenerów, Warszawa 2008, s.183.

[2]              op. cit. s. 183.

Dodaj komentarz